Mutluluk için kolay adımlar… (1. yazı)



“Mutluluk” kelimesi sizin için ne ifade ediyor? Anlamlı ve gerçek mutluluğun anahtar bileşenleri sizce nedir? Yapılan çalışmalar mutluluk kavramının tanımlanmasının da, “nasıl mutlu olunur” sorusunun cevaplamasının da oldukça çetrefilli olduğunu gösteriyor. Gerçek mutluluğu neyin oluşturduğu konusunda yıllar boyunca birçok farklı görüş ortaya çıkmıştır. Örneğin Mahatma Gandhi, mutluluğu “düşündüğün, söylediğin ve yaptığın uyum içindeyken” meydana gelen bir şey olarak kabul eder. Buna karşılık, Fransız doktor ve filozof Albert Schweitzer bir keresinde şaka yoluyla mutluluğun “iyi bir sağlık ve kötü bir hafızadan” başka bir şey olmadığını ifade etmiştir.


Bu tanımlar elbette ki mutluluğu bilimsel bir bakış açısıyla anlamamıza pek yardımcı olmuyor. Son yıllarda pozitif psikoloji hareketinin önemli bir katkısı, mutlu bir yaşamın nasıl sağlanacağına dair ortak bir anlayış kazanmamıza yardımcı oldu. Dünyanın önde gelen mutluluk psikolojisi uzmanlarından Martin Seligman, mutluluğun birbiriyle bağlantılı üç ayrı unsurdan oluştuğunu tanımladı:

  1. Pozitif duygular

  2. Akış hali

  3. Anlamı hayat

Seligman’a göre, “pozitif duygular” genel olarak olumlu ruh hali durumlarının deneyimleriyle işaretlenir, yaşamdan doyum alma halini tanımlar. “Akış hali”, kişinin ustalaştığı ve anlamlı bulduğu bir iş yaparken zamandan ve mekândan kopacak kadar kendinden geçmesi durumudur. Akış yaşantısı içinde olmak ruhsal iyilik halimizin önemli bileşenlerinden biridir. “Anlamlı hayat” ise kişinin kendisinden daha büyük bir nedene bağlanma fikrini ifade eder. Mutluluk tanımının en köklü halkası anlamlı hayattır. Anlamlı bir şeyin parçası olmak ya da yaşamı anlamlı kılmak ruh halimizi iyileştirir. Seligman’a göre, gerçek refah, bir anlam veya amaç duygusuyla, bu üç unsurun her birinin birleşiminden oluşur.


Seligman zaman içinde teorisini geliştirerek mutluluk yerine “iyilik halini” (well-being) esas aldığı “Flourish” başlıklı kitabı ile bu üç unsuru Perma modeli olarak tanınan beş unsura çıkarmıştır. PERMA iyilik halini tanımlayan beş unsurun baş harflerinden oluşuyor:

  1. P (positive emotion): olumlu duygu

  2. E (engagement): akış hali yaşanan meşguliyet

  3. R (relationships): ilişkiler, yani başka insanlarla ilişki içinde olmak

  4. M (meaning): anlamlı hayat

  5. A (accomplishment): başarı, bir iş başarmanın sağladığı duygusal haz.

Pozitif psikoloji alanında öne çıkan bir başka araştırmacı Sonja Lyubomirsky, mutluluğu “yaşamın iyi, anlamlı ya da değerli olduğu” duygusuyla birlikte “neşe, memnuniyet ya da olumlu refah deneyimi” olarak tanımlamıştır. Seligman’ın yaptığı gibi, bu tanım da gerçek mutluluğun çoklu katmanlarını vurgular. Mutluluğu sadece hoş, kısacık duygulardan ibaret olmak yerine, daha derin bir anlam duygusunu, kişinin hayatından memnuniyetini ve amacını da içerir.


Anlaşılacağı üzere yukarıda anlatılan mutluluk daha derin ve zengin bir olgudur. Olumlu duygular kesinlikle işin bir parçası olsa da mühim olan, anlam ve amaçların verdiği daha derin deneyimler, yaşamımızdan duyduğumuz memnuniyet ve hem insanlar hem de olaylarla olan bağlarımız da en az olumlu duygular kadar (hatta belki daha fazla) önem taşımaktadır.


#pozitifpsikoloji #anlamlıhayat #eft #kalıcırefah #sağlık #martinseligman #Dönüşüm #nasılmutluolunur #sağlıklıhayat #şifa #mutluluk